Boyana Kilisesi "Aziz Nikola ve Aziz Panteleimon"

Kilise birkaç inşaat aşamasını yansıtmaktadır. Başlangıçta 10.-11. yüzyıllarda küçük bir çapraz kubbeli kilise inşa edilmiş ve 12. yüzyılda yenilenmiştir. 13. yüzyılda özgün yapının batı cephesine, üzerinde küçük bir şapel bulunan bir narteks eklenmiştir. 19. yüzyılın ortasında ise Aziz Nikolaos ve Aziz Panteleimon'a adanmış iki katlı bir vestibül inşa edilmiştir. Kilise 1954'e kadar aktif kalmıştır. Nartekste bulunan Bulgarca bir vakıf kitabesi, kilisenin tamamlanma yılını (1259) ve bağışçıların adlarını kaydetmektedir.

Naostaki 13. yüzyıl freskleri geleneksel şemayı izlemektedir. Kubbede Her Şeye Kadir Mesih betimlenmiş; altında melekler ve İncilciler yer almaktadır. Altar nişinde „Tahtındaki Tanrı'nın Annesi" ve „Müjde" sahneleri bulunmaktadır.

Narteks, koruyucu aziz Aziz Nikolaos'a adanmış günlük yaşamdan 18 sahne içermektedir. Bağışçıların portreleri — Sebastokrator Kaloyan ve eşi Desislava, Bulgar Çarı I. Konstantin Tih ve Çariçe İrina ile Bulgar aziz Rila'lı İvan'ın bilinen ilk tasviri — burada korunmaktadır.

Boyana Kilisesi çeşitliliği, canlı renkleri ve derin psikolojik içgörüsüyle dikkat çekmektedir. 1259 fresklerinin restorasyonu 2006'da tamamlanmıştır. 2003'ten bu yana Boyana Kilisesi, Ulusal Tarih Müzesi'nin bir şubesidir.